Gjumi natyral dhe gjumi polifazik

Përgatiti: Rita Strakosha, ritastrakosha@yahoo.com

Gjumi është po aq i domosdoshëm për jetën sa dhe ushqimi. Në eksperimente me minj, në kafshët e deprivuara nga gjumi bakteriet e zorrëve përhapen në gjithë trupin dhe shkaktojnë infeksion masiv vdekjeprurës. [1]

Në semundjen e rrallë të quajtur “pagjumësia familjare vdekjeprurëse”  i sëmuri fillon të flerë gjithmonë e më pak derisa nuk fle më kurrë. Për shkak të pagjumësisë së vazhdueshme ai bie shumë në peshë dhe kalon në demencia. Vdekja vjen brenda 1-3 vjetëve.[2]

Sipas studimeve të shkencëtarëve pamjaftueshmëria e gjumit sot është epidemike dhe shpejton shumë sëmundje që shtohen me moshën si psh. diabeti, tensioni i lartë, obeziteti etj. [3]  Mungesa e gjumit kryesisht i atribuohet dritës artificiale.[4]

Drita artificiale përpara gjumit dhe gjatë gjumit pakëson cilësinë dhe thellësinë e gjumit të natës[5] , sa më intensive të jetë drita aq më i madh është ky efekt. Drita e spektrit blu është më efektive në prishjen e cilësisë së gjumit[6]. Kjo mund ti atribuohet faktit që në agim ngjyra e qiellit është blu dhe truri i njeriut është përshtatur që të reagojë me zgjim ndaj agimit.

Efekti negativ i dritës artificiale shtohet nëse ekspozimi ndaj saj është i çrregullt, pra nëse flemë me orare të çrregullta.

Në kohën përpara elektricitetit kur njerëzit binin të flinin herët, zakonisht gjumi bëhej në 2 copa: njerëzit binin për të fjetur në perëndim të diellit (perëndimi i diellit me dritën e vet gjithmonë e më në zbehje është një përgjumës i këndshëm), zgjoheshin në mes të natës dhe pas rreth 1 ore flinin prapë deri në agim. Zgjimi i shkurtër gjatë natës shpesh ishte një periudhë e relaksuar meditimi.

Nga këto që thamë më sipër nxirren lehtë konkluzionet se si mund të përmirësojmë gjumin e natës dhe kështu të pakësojmë nevojën për gjumë si dhe të përmirësojmë shëndëtin:

  • Vendosni grila ose perde të rënda në dritare, të cilat mund ti përdorni natën. Përpara gjumit shuani pajisjet elektronike që lëshojnë dritë, sidomos ato që lëshojnë dritën blu
  • Flini më herët dhe zgjohuni më herët, që sa më shumë gjumë të bëhet natën. Psh. në vend të flemë në orar 23-8, të flemë 22-7, më mirë akoma është orari 21-6.
  • Ca kohë përpara gjumit zbehni dritat duke ndezur llampa më të zbehta ose abazhurë gjumi.
  • Shmangni përdorimin e llampave që kanë shumë spektër blu. Llampat fluoreshente psh. kanë më shumë spektër blu se llampat inkandeshente.
  • Bini për të fjetur dhe ngrihuni në orare të njëjta çdo ditë.

 

Nëse gjumi i natës për shkak të impenjimeve të shumta nuk mund të bëhet në sasi të mjaftueshme, ose nuk mund të flemë fare natën atëhere na vjen në ndihmë gjumi bifazik dhe polifazik. Gjumi është bifazikkur flemë dhe në drekë. Kurse në gjumin polifazik flihet më shumë se 2 herë në 24 orë.

Në botën e kafshëve gjumi polifazik është karakteristik për shumicën e specieve.

Gjumi polifazik praktikohet rregullisht nga garuesit e garave të gjata me barka me vela të cilët duhet të kenë nën kontroll të vazhdueshëm barkën përgjatë gjithë zgjatjes së garës, për rreth 2 javë; praktikohet nga ushtarët dhe marinarët në stërvitje ose luftë.

Më poshtë përshkruhen disa lloje gjumi:

Gjumi monofazik

 

 

 

Gjumi bifazik

Gjumi Evrimen

Gjumi dimaksion

Gjumi Uberman

Tabele permbledhese mbi disa nga llojet e ndryshme te gjumit:

Emri

Koha totale e gjumit

Stili i gjumit

Monofazik

≈8.0 orë

8 orë gjum nate.
Bifazik

≈6.3 orë

6 orë gjum nate + 20 minuta gjumë dreke  .
Evrimen

5.2 orë

4.5 orë gjumë nate + 2 copa gjumi 20 minutshe
Evrimen, versioni me 4 copa

4 orë

3 orë gjumë natën + 3 copa gjumi 20 minutshe
Evrimen, versioni me 5-6 copa gjumi

≈3 h

1.5 orë gjumë natën + 4-5 copa gjumi 20 minutshe.
Dimaksion

2 orë

4 copa gjumi 30 minutshe çdo 6 orë
Uberman

2 orë

6 copa gjumi 20 minutshe çdo 4 orë

[7]

 

Sic e shikoni ne gjumin dimaksion dhe uberman flihet vetem 2 orë në 24 orë ditë-natë!!

Kalimi vullnetar nga gjumi monofazik në gjumin polifazik është shumë i vështirë dhe gjumi polifazik ekstrem si Ubermani zakonisht kërkon ndjekje shumë strikte të orarit dhe kohëzgjatjes së gjumit dhe kjo është pengesa kryesore ndaj gjumit polifazik në jetesën e zakonshme të përditshme. [8]


This entry was posted in Shendeti pa ilace and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s