Rritja e pellumbave

Përgatiti: Rita Strakosha, ritastrakosha@yahoo.com

Foto: Pëllumb i pjekur

Foto: Pëllumba në qytet

Siç e kam përmendur në një postim tjetër, pëllumbat janë zogj që mund të rriten dhe në pallate: në kafaze të vendosura në tarraca, ose në ballkone. Mishi i tyre është i shijshëm dhe rritja e tyre në qytete është një aktivitet që mund të kontribuojë në sigurinë ushqimore të qyteteve.

Në shekullin e 16 mishi i zogjve të pëllumbave konsiderohej si ushqim mbretëror dhe madje këshillohej të konsumohej të paktën 1 herë në javë. Për mish përdoren pëllumbat e vegjël të moshës ~1 muajsh.

Aktualisht pëllumbat shpesh konsiderohen si kafshë problematike, sepse glasat e tyre mund të shkaktojnë ndohtje të konsiderueshme, gjithashtu në kohën e mbjelljeve dhe të korrjeve dëmtojnë farat. Por në disa qytete të botës si psh. në qytetet skoceze rritja e pëllumbave është një traditë që vazhdon.

Prandaj më poshtë mund të gjeni informacion të përgjithshëm mbi rritjen e pëllumbave (i mbledhur nga burime të ndryshme në internet).

Kafazi i pëllumbave:

Kafazi ndërtohet prej dërrase, ose prej tullash, guri etj dhe zakonisht ka formë cilindri ose katrore . Ai ka nga të paktën një fole për çdo çift pëllumbash. Foletë vendosen përgjatë murit të kafazit, njëra pas tjetrës.  Foleja ka përmasa ~30*30*45 cm. Foleja shtrohet me material të butë si psh. sanë, kashtë, tallash, degë të holla etj. Në dalje të folesë ka parvaz për qëndrimin e pëllumbit.

Foto: Kafaz i vogël pëllumbash

Skica më poshtë tregon pamjen nga brenda të një modeli kafazi të madh pëllumbash. Në majë të kafazit ka një oxhak nga mund të hyjnë e të dalin pëllumbat.

Në pjesën e poshtme të kafazit ka një derë të ulët për hyrjen e mirëmbajtësit. Që të arrihet futja e mirëmbajtësit në foletë individuale të pëllumbave në qendër të kafazit kalon një shtyllë vertikale. Shtylla është e rrotullueshme. Në intervale të rregullta të saj kalojnë krahë horizontalë, kurse nash krahëve ka shkallë. Rrotullimi i shtyllës bën që të rrotullohen dhe shkallët përgjatë perimetrit të kafazit. Kështu mirëmbajtësi i kafazit mund të arrijë të gjitha foletë dhe të mbledhë vezët ose pëllumbat.

Foto: Shtylla dhe shkallët brenda kafazit të madh

Foto: Kafaz i madh pëllumbash nga brenda.

Ushqyerja:

Pëllumbat ushqehen kryesisht me fara, por ushqehen dhe me insekte, fruta, bimë etj.. Uji u jepet në enë me të paktën  3 cm ujë. Këto duhen mbajtur pastër për të shmangur përhapjen e sëmundjeve.

Nëse pëllumbat nuk kanë mundësi të fluturojnë jashtë kafazit atëhere bashkë me ushqimin, në enë të veçantë, u duhen dhënë dhe guriçka sepse këto i ndihmojnë për të tretur ushqimin.

Kur pëllumbat ushqehen jashtë u pëlqen të ushqehen në vende të hapura, sepse këtu kanë më shumë mundësi shpëtimi në rast sulmi nga grabitqarët.

Sjellja e pëllumbave

Pëllumbat jetojnë në çift. Nëse njëri nga “bashkëshortët” vdes ose ndahet nga tjetri, bashkëshorti i mbetur kërkon partner tjetër.

Mashkulli i vardiset femrës duke u kapardisur rreth saj dhe kënduar. Nëse femra e pranon vardisjen atëhere e prek me sqep sikur ta puthë. Pas çiftimit çifti zgjedh vendin ku do të ngrejë folenë dhe fillon ngritjen e saj (kur pëllumbat jetojnë në gjendje të egër). Rreth 2 javë pas çiftimit femra pjell  një vezë në fole. Rreth dy ditë më vonë ajo pjell vezën e dytë. Femra pjell vetëm dy vezë në fole. Femrat shumë të reja ose plaka mund të pjellin vetëm 1 vezë. Ngrohja e vezëve fillon menjëherë pas pjelljes. Femra ngroh vezët nga mbasdite rreth ora 4 deri të nesërmen në mëngjez rreth ora 10. Turnin e dytë është mashkulli që ngroh vezët ndërkohë që femra ushqehet dhe çlodhet. Kjo rutinë vazhdon për rreth 17 ditë.Pas 17 ditësh çel zogu i parë. Pas rreth 24 orësh çel zogu i dytë.Të dy prindërit i ushqejnë zogjtë duke u dhënë nga sqepi një krem të bardhë të trashë të prodhuar nga vetë prindi. Deri në ditën e 5-të deri të 10-të zogjtë ushqehen vetëm me kremin, pasandaj prindërit shtojnë gradualisht fara në dietën e zogjve. Pas ditës së 15-të zogjtë nuk ushqehen më me krem. Rreth 1 javë pas çeljes së zogjve femra është gati për të filluar “shtatëzani” të re. Ajo zgjedh një fole të re dhe i gjithë proçesi i shumimit fillon nga e para. Çifti do të jetë shumë i zënë duke u kujdesur për një folë me zogj dhe një fole me vezë.

Mirë është që në kafazin e pëllumbave të mos mbahen zogj “beqarë”. Këta mund të krijojnë probleme familjare: thyerje vezësh, vrasje zogjsh.

Kur zogjtë janë 4 javësh ata arrijnë trupin e të rriturit dhe janë gati të fillojnë jetën e pavarur. Pëllumbat arrijnë pjekurinë seksuale rreth moshës 5-7 muajshe.

Çiftet çiftohen dhe në dimër por zogjtë dhe vezët e lindur në dimër rrezikojnë të ngrijnë prandaj nëse dëshirojmë të ndërpresim shumimin e tyre në dimër mund ti ndajmë çiftet nga njëri-tjetri gjatë kësaj periudhe. Nëse dëshirohet shumimi i pëllumbave edhe në dimër mbi kafaz lihet një dritë ndezur.

Në një vit femra pjell 4-5 herë zakonisht.

Pastërtia:

Pëllumbave u pëlqen të lahen në ujë. 1-2 herë në jave mund tu vihet në kafaz një enë me ujë, ku mund të lahen. Ena të ketë ujë të cekët, ~5 cm dhe mundësisht të mbajë disa zogj brenda. Nëse ena është e vogël zogjtë mund të dynden në të dhe ato që gjenden poshtë të mbyten. Ena mirë është të mos lihet më shumë se 2 orë në kafaz që pëllumbat mos të pijnë ujin e pistë.

Foleja pastrohet rregullisht. Ndihmon në pastrimin e folesë nëse shtrohet me rreth 2 cm rërë. Rërën e kalojmë në sitë herë pas here për ta pastruar nga mbeturinat. Mund dhe ta krehim rregullisht për ta pastruar nga glasat.

Informacione të tjera:

Grabitqarët e pëllumbave janë macet, nuselala, dhelpra, minjtë, gjeraqina, skifteri etj. Pëllumbat e butë mund të jetojnë deri në 15 vjet.

Pëllumbat përveçse si ushqim, janë të dobishëm dhe për glasat e tyre të cilat konsiderohen si plehu më i mirë organik, si dhe janë përdorur si korrierë mesazhesh për shkak të aftësisë së tyre për të kujtuar dhe për tu kthyer në fole.

Në http://www.archive.org/stream/cu31924000122592#page/n3/mode/2up mund të gjeni librin “Profitable pigeon breeding” (me foto, anglisht) mbi rritjen e pëllumbave.

Burimet:

http://www.pigeoncontrolresourcecentre.org/html/dovecotes-pigeon-houses-columbaria.html

http://en.wikipedia.org/wiki/Dovecote

http://en.wikipedia.org/wiki/Squab_(food)

http://extension.oregonstate.edu/catalog/4h/4-h154.pdf

http://wdfw.wa.gov/living/pigeons.html

About these ads
This entry was posted in Bujqesia organike & urbane. Bookmark the permalink.

One Response to Rritja e pellumbave

  1. Pingback: Pallatet miniferma | Si te mbijetojme KRIZEN ekonomike

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s